γράφει η Μαριάννα Μαρκάκη
Καλό μήνα! Ξεκινά σήμερα ο Φεβρουάριος, ο δεύτερος μήνας του ημερολογιακού έτους με τις πολλές ονομασίες και τις παροιμίες να τον συνοδεύουν. Το όνομά του ανάγεται στη λατινική γλώσσα και προέρχεται από το ουσιαστικό februum, που σημαίνει καθαρμός, κάθαρση, λόγω των θρησκευτικών εορτών εξαγνισμού και καθαρμού (Februa ή Februatio) που τελούνταν στη Ρώμη στη διάρκειά του. Είναι πιο σύντομος μήνας σε διάρκεια με 28 ημέρες ή 29 αν το έτος είναι δίσεκτο.
Η λαϊκή παράδοση τον έχει «αγκαλιάσει» με ιστορίες, δοξασίες, ερμηνείες, παροιμίες και.. πολλές ονομασίες! Για να δικαιολογήσει μάλιστα τις λιγότερες μέρες του Φεβρουαρίου σε σχέση με τους άλλους μήνες, αναφέρει ότι ο Μάρτιος δανείστηκε από τον Φεβρουάριο τις τρεις τελευταίες ημέρες του, τις πιο χειμωνιάτικες, για να τιμωρήσει την γριά τσοπάνισσα των βουνών που καυχήθηκε ότι τελειώνοντας ο Μάρτιος δεν μπόρεσε να της κάνει κακό!
Ονομάζεται και Φλεβάρης, από τη συσχέτισή του με τις «φλέβες», δηλαδή τα υπόγεια νερά, που αναβλύζουν λόγω των πολλών βροχών.
Ο λαός μας τον ονομάζει επίσης Κουτσοφλέβαρο, Μικρό, Κουτσό, Γκουζούκη (ατελή), Κούντουρο (κολοβό) αλλά και Κλαδευτή, επειδή θεωρείται μήνας κατάλληλος για το κλάδεμα των δέντρων και όχι μόνο!
Μια σειρά από γεωργικές εργασίες γίνονται στη διάρκεια του Φεβρουαρίου από τους αγρότες μας: Φυτεύουν πατάτες, προετοιμάζουν τα χωράφια για να σπείρουν ανοιξιάτικα σιτηρά και ενισχύουν τα φθινοπωρινά λιπαίνοντάς τα, κλαδεύουν αμπέλια και δέντρα, καθαρίζουν τα μαντριά, συντηρούν την κοπριά σε λάκκους, σβαρνίζουν τα χωράφια….
Στη λαϊκή συνείδηση πάντως συνοδεύεται από μικρή νότα αισιοδοξίας ότι είναι ο τελευταίος δύσκολος χειμερινός μήνας και βαδίζουμε προς την Άνοιξη. Οι παροιμίες για το μήνα αυτό είναι χαρακτηριστικές:
Χιόνια του Φλεβαριού, χρυσάφι του καλοκαιριού.
Γενάρη γέννα το παιδί, Φλεβάρη, φλέβισέ το.
Ο Φλεβάρης με νερό, κουτσός μπαίνει στο χορό.
Καλοκαιριά της Παπαντής, Μαρτιάτικος χειμώνας.
Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει.
Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, πάλι άνοιξη θ’ άνθίσει.
Μα αν κάμει και πεισμώσει, μες τα χιόνια θα μας χώσει.
Παπαντή καλοβρεμμένη ή κοφίνα γεμισμένη.
Φλεβάρης ,κουτσοφλέβαρος, έρχεται κούτσα κούτσα, όλο νερά και λούτσα.
Ο μήνας Φλεβάρης ή τις φλέβες (του νερού) ανοίγει ή τις φλέβες κλείνει.
Του Φλεβάρη είπαν να βρέξει και λησμόνησε να πάψει.
Στις δέκα εφτά του Φλεβάρη θα ζεσταθεί το νύχι του βοδιού.
Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει καλοκαίρι θα μυρίσει
μ’ αν τις φλέβες του ανοίξει ξεροπήγαδα γιομίζει.
Στις δεκαπέντ’ από Φλεβάρη βαρεί το άλογο ποδάρι.
Παράλληλα, είναι και μήνας με σημαντικές γιορτές που παραπέμπουν στην παράδοση και τα ήθη και έθιμα της πατρίδας μας.
Τα «Συμόγιορτα», είναι οι τρεις πρώτες μέρες του Φεβρουαρίου αφιερωμένες σε τρεις Αγίους: τον Άγιο Τρύφωνα την 1η Φεβρουαρίου (είναι ο Άγιος που προστατεύει τους γεωργούς και ραντίζονται τα κλήματα με αγιασμό), την Υπαπαντή στις 2 και του Αϊ-Συμιού (Αγίου Συμεών) στις 3 του μήνα. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, ο καιρός την ημέρα της Υπαπαντής (2/2) μπορεί να βοηθήσει στην «πρόβλεψη» των μεταβολών του καιρού που θα ακολουθήσει: «Καλοκαιρία της Παπαντής, μαρτιάτικος χειμώνας» και «Ό,τι καιρό κάμει τση Παπαντής, θα τον κάμει σαράντα μέρες»!
Τον Φεβρουάριο γιορτάζει επίσης και ο Άγιος Χαράλαμπος (στις 10 του μήνα), ο οποίος θεωρείται ότι προστατεύει από την πανώλη και τους λοιμούς. Βεβαίως να μην παραλείψουμε και την… εισαγόμενη γιορτή των ερωτευμένων, τον Άγιο Βαλεντίνο στις 14 ενώ στις 21 έχουμε την Αρχή του Τριωδίου (Τελώνου και Φαρισαίου) με όλες τις καρναβαλικές εκδηλώσεις και τα υπέροχα έθιμα ανά την Ελλάδα.
Καλό μας μήνα!
Εικόνα: Μήνες του Γιάννη Τσαρούχη
