Το Τριώδιο και τα πανάρχαια έθιμα της Αποκριάς,
μια θαυμαστή συνύπαρξη
Από σήμερα, 21 Φεβρουαρίου αρχίζει ή ανοίγει το Τριώδιο, όπως συνηθίζουμε να λέμε. Μια περίοδος σημαντική για την Εκκλησία μας αφού μας οδηγεί μέχρι το Πάσχα, που παρουσιάζει όμως και έντονο λαογραφικό ενδιαφέρον, αφού είναι συνδεδεμένη και με τις εορταστικές εκδηλώσεις του Καρναβαλιού, της Τσικνοπέμπτης και των εθίμων της Καθαράς Δευτέρας. Πρόκειται για μια πολύ ιδιαίτερη χρονική περίοδο, κατά την οποία το γλέντι, το μασκάρεμα και η εύθυμη ατμόσφαιρα συνυπάρχουν με θαυμαστό τρόπο με το εκκλησιαστικό τελετουργικό, που είναι και αυτό που καθορίζει τους διατροφικούς κανόνες, το τέλος της κρεατοφαγίας αλλά και των διασκεδάσεων, καθώς βαδίζουμε προς τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή!
Τι είναι όμως ακριβώς το Τριώδιο;
Τριώδιο είναι το βιβλίο της Εκκλησιαστικής Ακολουθίας των ύμνων που ψάλλονται κατά την ομώνυμη χρονική περίοδο. Το Τριώδιο είναι ένα διάστημα δέκα εβδομάδων, στο οποίο περιλαμβάνεται η Απόκρεω, η Μεγάλη Τεσσαρακοστή και η Μεγάλη Εβδομάδα. Οι τρεις πρώτες εβδομάδες αποτελούν την Απόκρεω. Η πρώτη Κυριακή (αρχή του Τριωδίου) αναφέρεται στο Ευαγγέλιο του «Τελώνου και Φαρισαίου», η δεύτερη Κυριακή στο Ευαγγέλιο του «Ασώτου Υιού» και η τρίτη είναι της «Απόκρεω». Την Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας έχουμε το έθιμο της Τσικνοπέμπτης όπου καταναλώνονται κρεατικά, δεδομένου ότι μετά από τρεις ημέρες αρχίζει ουσιαστικά η νηστεία. Η τελευταία Κυριακή της Αποκριάς είναι η «Τυρινή» (της Τυροφάγου). Το τέλος της Αποκριάς συμπίπτει με την πρώτη μέρα της Σαρακοστής, την Καθαρά ∆ευτέρα.
Ετυμολογικά, η λέξη Αποκριά σημαίνει αποχή από το κρέας. Για την Εκκλησία μας είναι περίοδος ψυχικής και σωματικής προετοιμασίας του ανθρώπου για να βιώσει το Θείο Πάθος και την Ανάσταση του Σωτήρα Χριστού.
Λαογραφικά, η περίοδος αυτή συνδυάζεται με το έθιμο του «Καρνάβαλου» που είναι η θεότητα της Αποκριάς! Είναι έθιμο του γλεντιού, της ψυχαγωγίας και του μασκαρέματος. Παράλληλα χρησιμοποιούμε και τη λέξη «Καρναβάλι», που προήλθε από τις λατινικές λέξεις: carnem levare που σημαίνουν διακοπή της κατανάλωσης κρέατος, ό,τι δηλαδή και το ελληνικό Αποκριά.
Η ελληνική Αποκριά έχει τις ρίζες της στην αρχαία Ελλάδα. Συνδέεται µε την λατρεία του Διονύσου, θεού του κρασιού και των εορτασμών αποτελεί όμως και τη συγχώνευση εθίμων της αρχαιότητας που υμνούσαν την αναγέννηση της φύσης, έθιμα ιδιαιτέρως αγαπητά. Οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν σε σατύρους ή φορούσαν μάσκες και ξεχύνονταν στους δρόμους και στις γειτονιές με τολμηρές φράσεις και πράξεις. Οι εκδηλώσεις αυτές δεν σταμάτησαν ποτέ παρά τη διάδοση του Χριστιανισμού και ως σήμερα γιορτάζονται –όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν- με πολύ μεγάλη συμμετοχή και κέφι σε όλες τις περιοχές της χώρας μας, αφού πλέον έχουν εμπλουτιστεί και εκτός των τοπικών εθίμων και παραδόσεων, συνοδεύονται με χορούς, τραγούδια, δρώμενα, αναπαραστάσεις ιστορικών γεγονότων και σάτιρα της τρέχουσας επικαιρότητας, προσελκύοντας πλήθος τουριστών και επισκεπτών.
Από την πλευρά μας να ευχηθούμε και του χρόνου να είμαστε καλά και να γιορτάσουμε την όμορφη αυτή περίοδο όπως της αρμόζει!!
Καλή Αποκριά!
