Καλό μήνα!!!! Ο Μάρτιος, ο τρίτος μήνας του έτους και πρώτος μήνας της Άνοιξης κατέχει περίοπτη θέση στη λαογραφική μας παράδοση. Το όνομά του προήλθε από την λατινική ονομασία του θεού Άρη (Mars, Martius), που θεωρούνταν ο γενάρχης των Ρωμαίων. Έχει 31 ημέρες και στη διάρκειά του έχουμε σημαντικές γιορτές και εκδηλώσεις του εορτολογίου μας (Τσικνοπέμπτη, Απόκριες, Καθαρά Δευτέρα, Κυριακή της Ορθοδοξίας, Έναρξη των Χαιρετισμών, Ευαγγελισμός της Θεοτόκου και Εθνική Εορτή) καθώς και την εαρινή ισημερία (21 Μαρτίου) που θεωρείται κανονικά η επίσημη έναρξη της Άνοιξης.
Ο Μάρτιος συνοδεύεται από πλήθος παροιμιών που σχετίζονται με τον άστατο καιρό που παρουσιάζει και πόσο αυτός επηρεάζει τις γεωργικές ασχολίες:
- Μάρτης είναι χάδια κάνει, πότε κλαίει, πότε γελάει.
- Μάρτης, γδάρτης και κακός παλουκοκαύτης
- Μάρτης ο κλαψόγελος.
- Κάλλιο Μάρτης καρβουνιάρης, παρά Μάρτης λιοπυριάρης.
- Ο Μάρτης ο πεντάγνωμος, εφτά φορές χιόνισε και πάλι το μετάνιωσε που δεν εξαναχιόνισε!
- Μάρτης κλαψής, θεριστής χαρούμενος.
- Mάρτης άβροχος, μούστος άμετρος.
- Από Μαρτιού πουκάμισο, κι απ’ Αύγουστο σεγκούνι.
- Από Μάρτη καλοκαίρι και από Αύγουστο χειμώνα.
- Tο Mάρτη ξύλα φύλαγε, μην κάψεις τα παλούκια.
- Μάρτης βρέχει; Ποτέ μην πάψει.
- Ο καλός Μάρτης στα κάρβουνα, κι’ ο κακός στον ήλιο.
- Μάρτης έβρεχε, θεριστής χαιρότανε.
- Αν κάνει ο Μάρτης δυο νερά, κι ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σε εκείνον το ζευγά που ‘χει πολλά σπαρμένα.
- Κάλιο Μάρτης στις γωνιές, παρά Μάρτης στις αυλές».
- Τσοπάνη μου την κάπα σου, το Μάρτη φύλαγε την.
- Σ’ όσους μήνες έχουν «ρ» κάνεις μπάνιο με ζεστό νερό!
Παράλληλα διάφορες ονομασίες υποδηλώνουν την αστάθεια του καιρού όπως «Κλαψομάρτης», «Φυτευτής» γιατί θεωρείται ο καταλληλότερος μήνας για φύτεμα δένδρων ενώ λόγω της εορτής του Ευαγγελισμού ονομάζεται και «Βαγγελιώτης». Επειδή ξεκινάει η Άνοιξη ονομάζεται «Ανοιξιάτης» και ο λαός επειδή περιλαμβάνεται το κύριο μέρος της νηστείας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής στον Μάρτιο, αναρωτιέται: «Λείπει ο Μάρτης από την Σαρακοστή;».
Το έθιμο του βραχιολιού
Ένα από τα πιο διαδεδομένα έθιμα, που προέρχεται από την αρχαιότητα, είναι και η τοποθέτηση από τις μανάδες την 1η Μαρτίου ενός μικρού βραχιολιού από άσπρο και κόκκινο νήμα (που ονομάζεται Μάρτης) στο χέρι των παιδιών τους για να μην τα μαυρίσει ο ήλιος. Ο «Μάρτης» θεωρείται ότι προστάτευε τις κοπέλες από το κάψιμο του ήλιου. Τον έβγαζαν την ημέρα της Λαμπρής και το έβαζαν στο αρνί για να μην καεί κατά το ψήσιμο.
Οι λαϊκές παραδόσεις
Μια λαϊκή αφήγηση αναφέρει ότι ο Μάρτιος είχε δυο γυναίκες, μία καλή και μία κακή και ανάλογα με αυτή που έχει κοντά του, είναι και ο καιρός. Σύμφωνα με μια άλλη παράδοση ο Μάρτιος έπαψε να είναι ο πρώτος μήνας του έτους, επειδή οι άλλοι μήνες του αφαίρεσαν τα πρωτεία και τα έδωσαν στον Ιανουάριο, γιατί τους ξεγέλασε πίνοντας όλο το κρασί από το κοινό τους βαρέλι. Έτσι, όταν ο Μάρτης θυμάται το κρασί που ήπιε, χαμογελάει και ο καιρός είναι ξάστερος, όταν όμως θυμάται την τιμωρία του και τα πρωτεία που έχασε, κλαίει και ο καιρός είναι βροχερός! Για να δικαιολογηθεί η διαφορά των ημερών μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου, υπάρχει η ιστορία με τις «Ημέρες της Γριάς». Σύμφωνα με αυτήν, ο Μάρτιος δανείστηκε από τον Φεβρουάριο τις τρεις τελευταίες και πιο χειμωνιάτικες ημέρες του, για να τιμωρήσει την γριά τσοπάνισσα των βουνών που καυχήθηκε ότι τελειώνοντας ο Μάρτιος δεν μπόρεσε να της κάνει κακό!
